Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye yakmadan girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Bu aşamada alüminyum tüplü kutu gibi tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir hem de bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine dayandırır. Notu o anda kaydetmek iyi olur, zira hafıza çabucak kaybolur. Her çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı önler zira kalabalık ortamlarda ince notalar çabucak kaçırılır. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi değildir; sadece gücü anlatır. Kısacası ilk denemede sabırlı olmak hem de ölçütleri önceden netleştirmek en doğru yol sayılır. Ölçüt belli olunca her puro aynı terazide değerlendirilir ve notlar birbiriyle destekler. Tadım esnasında telefon kenarda kalırsa odaklanma güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde ölçmek yanıltıcıdır üstelik erken acele edip hüküm vermek kolay görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle hafif ve temiz başlar tabii ki bu düzen her üründe aynen geçerli olmayabilir. No. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda saklıdır. Orta bölümde aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar belirginleşir hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik kalır. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür gerçekten bu sebeple yavaş ilerlemek fayda getirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden acımsı tonlar baskın olabilir gerçekten ısınmış tütün asıl tadını ancak ortalarda gösterir. Her evre için ayrı bir puan vermek daha tutarlı değerlendirme verir. Bölümlerin geçişi çoğu zaman net olmaz, bu yüzden kabaca üç parçaya ayırmak işinizi görür. Geçişleri yakalamak için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda çekmek sıcaklığı artırır hem de tadı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Aroma gücünü sayıya dökmek öznel izlenimi daha net kılar her zaman aynı aydınlatma ve sakin bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir kılar. Bir hafif aromayı, 5 ise damakta baskın duran yoğun notayı gösterir böylece odak dağılmaz ve not kalitesi yükselir. Petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt puanlarda kalır hem de sonradan okunduğunda neyi kastettiğiniz hemen anlaşılır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu de yumuşak notaları yüzünden yakın bir not çıkarabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Notu yazmadan önce birkaç çekiş almak gerekir öte yandan ondalık puanlar vermek fazladan bir yük getirir. Ölçeği her seferinde değiştirmemek kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin ortası en çok tercih edilen değerdir, zira dengeli aromalar büyük kısmını kapsar. Uçlardaki puanlar gerçekten belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Bu sayede kayıtlar anlamlı kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, yanışın hızını hem de aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu nedenle kül hattının eşit gitmesini da izlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden keskin tonlar çabuk öne çıkar gerçekten ince çubuklarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde çabuktur. Romeo y julieta petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz ısınma hızı ise aromayı doğrudan etkileyen bir etkendir. Kalın çubuklarda duman daha serin akar ve notalar daha geç açılır ve bu çabukluk tadın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu düzensizse not kısmına yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı yapar fakat gücünü düşürmez aksine kalın çubukta duman daha uzun bir süreye yayılır. Bu yüzden çapı kayıtlara yazmak unutulmamalı. Farklı çaplarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken önce inceyi ardından kalını seçmek iyi olur. Bu şekilde güçlü tat hafif olanın tadını bastırmaz. İkisi arasındaki ara zamanı en az yarım saat olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki kanaldan algılanır: dildeki tat ve burnun duyduğu koku hâlbuki ikisi birbirini besler fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı yazmak iyi olur bu fark başta önemsiz gelse de sonuçları oldukça etkiler. Dumanı ağızdan verirken burun yoluyla hafifçe bırakmak burun geçişi yöntemidir örneğin hafif bir nefes aromayı çok zengin açar. Short churchills tadım notları benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını belirgin verir ayrıca nezle halindeyken yapılan tadımlar güvenilir sayılmaz. Short sports neye benzer gibi ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha hızlı bırakır hızlı bir çekiş ise narin notaları örter. Yoğunluk damakta düşük fakat koku tarafında yüksek olabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce koku yoluyla algılanan notalara bakmak işi basitleştirir. Zamanla dil tarafı de detay göstermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak algıyı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Damak doyduğunda aroma gücü olduğundan düşük algılanır ayrıca öğün aralarında deneme yapıyorsanız bu önlem daha da değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra ılık bir yudum su almak yararlı olur bu küçük özen aroma gücünün olduğu gibi okunmasını mümkün kılar. Wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su daha uygundur çünkü yorgun bir damak en belirgin aromayı bile soluk hissettirir. Şekersiz kahve kavrulmuş notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik buzlu sıvılar dili uyuşturur hem de tat hissini azaltır. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha net anlaşılır bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra keskin tonlar gerçekte olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Kahve ve su haricinde sade çay de düşünülebilir; önemli olan içeceğin şekersiz olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından iki üç dakika beklemek faydalıdır. Hızlıca girişilen tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk ölçüsünde içim kısa sürdüğünden aroma değişimi daha az bir aralıkta yaşanır ayrıca ilk izlenim bu boylarda hızla silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha dikkatli izlenmelidir. Club kalınlığında sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır ve yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl benzeri mini ölçü ise kakao notasını çabucak gösterip sona erer zira geçiş dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek denemeden daha güvenilir izlenim sunar bu nedenle düzenli ve dengeli nefes önerilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur bu nedenle not almayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bunu ayrı yazmak yararlıdır. Boy kısaldıkça tat ayrıntısı azalır, fakat güç hissi korunabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa açmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım aroma gücü hakkında kesin bir fikir vermez yani her tadım bir öncekinin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile zaman izlenimi değiştirir bu düzen birkaç denemeden ardından belirgin fayda verir. Dolayısıyla küçük bir not defteri tutmak fayda sağlar yoksa aynı aromalar her seferinde baştan öğrenilir. San cristobal 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao tonu aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Kalın gövdeli beşli kutu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını gösterir bu da boşa emeğe neden olur. Saat, puro ismi ve puan tabloya girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar sonradan açıldığında şaşırtıcı farklar gösterir. Notlar birbirinden iki basamaktan çok sapma varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Defterde öz ifadeler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre belirgin ahşap tonu gibi bir not tatmin edici sayılır. Sonradan bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu tarif eder; aroma gücü de tatların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme etmek zorunda değildir. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve notasını belirgin taşıyabilir mesela sert bir duman zayıf bir aromayla gelebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla sedir notasını yüksek tutar kaldı ki ağır bir içim notasız da olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk yüksek lezzet verebilir aksi hâl de mümkündür. Farkı görmek için iki puan yazmak yeterlidir bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek önerilir. Gövdeye bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanlış sonuç verir. Aynı gövdeli iki ürün içinde yoğunluk farkı aramak hassas bir iştir. Bu yeteneğin gelişmesi zaman ve düzenli not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kişisel damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma izlenimini en az tütün kadar şekillendirir yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda çubuk çabuk yanar böylece baharatlı notalar abartılır bu sebeple ortam koşullarını de kayda eklemek yararlıdır. Aşırı nemli havada ise çekiş ağırlaşır ve aroma bastırılır sıcaklık ise tütünün ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir etkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu nemi hesaba katmak yararlıdır yoksa iki ayrı günde çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse ayrım net okunur değerlendirme anı seçerken bunu unutmayın. Havalandırma ortamdaki kokuları dağıtır, yoğun koku de koku duyusunu şaşırtır oysa asıl etken çoğu zaman odadaki hava veya koku çıkar. Değerlendirmeyi hep benzer koşullarda tekrarlamak en güvenilir yoldur. Kapalı bir ortamda koku yoğunlaşırsa ikinci çubuğun tadı hatalı algılanabilir. Kapı açıklığı sağlamak çoğu zaman yeterlidir. Rüzgar fazla sertse yanış yapısı bozulur.
